Gerekçesiz Tutukluluklara Yeni İhlal Kararı: Balıkçı ve Diğerleri v. Türkiye

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Balıkçı ve Diğerleri v. Türkiye kararıyla, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından tutuklanan çok sayıda kişinin bireysel özgürlük ve güvenlik haklarının ihlal edildiği yönündeki bir tespiti daha kayıtlara geçirdi. Mahkeme, başvurucuların uzun süren ilk ve devam eden tutukluluk hallerinin yeterli ve bireyselleştirilmiş gerekçeye dayanmaması nedeniyle AİHS’nin 5. maddesinin 3. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti.

Bu karar, AİHM’in darbe girişimi sonrasında özellikle sözde “FETÖ/PDY” ile ilişkilendirilen davalarda verdiği ihlal kararları zincirinin son ve tipik bir halkası olma özelliği taşıyor. Mahkeme, daha önce birçok önemli davalarda da tutuklamalarda makul şüphe eksikliği ve gerekçelendirme yetersizliği konularında benzer ihlaller tespit etmişti.

Balıkçı ve Diğerleri kararı, Mahkeme’nin “katalog suçlara” dayalı otomatik tutuklama kararlarının veya basmakalıp gerekçelerle tutukluluğun uzatılmasının AİHS’ye aykırı olduğu yönündeki yerleşik içtihadını bir kez daha yinelemesi açısından önemli. Ancak bu tür kararların sayısının hızla artması ve özellikle yüzlerce Gülen Cemaati mensubunun benzer şikayetlerle AİHM’e başvurması, ihlallerin sıradanlaştığı ve artık bir yapısal soruna dönüştüğü endişesini artırıyor. Bu durum, AİHM’in Türkiye’ye yönelik bu konudaki tutumunun açıkça ve kararlılıkla devam edeceğini gösteriyor. Mahkeme, darbe girişimi bağlamını bir kenara bırakmaksızın, hukuki zorunluluklar ve bireysel haklar arasındaki dengeyi sürekli olarak Türkiye aleyhine bozuyor.

AİHM, bu kararlarla, ulusal yargı sisteminin tutukluluk tedbirlerini uygularken gerekçe sunma ve bireyselleştirme yükümlülüğünü yerine getirmekte ciddi ve sistemik bir başarısızlık yaşadığını teyit ediyor. Bu süreçte, Türkiye’nin AİHM kararlarına uygun hareket ederek, özellikle özgürlük ve güvenlik hakkına yönelik uygulamalarda hukuk devleti standartlarını yeniden tesis etmesi, hem iç hukuktaki itibarını hem de uluslararası alandaki konumunu güçlendirmesi açısından kritik önem taşımaktadır.

Tam karar metni için tıklayınız.