AİHM’den Türkiye’ye Yeni İki İhlal Kararı: Tutukluluk Gerekçeleri Yetersiz Bulundu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye aleyhine açılan iki davada daha özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Mahkeme, “Budak ve Diğerleri/Türkiye” (14 Ekim 2025) ve “Çetin ve Diğerleri/Türkiye” (14 Ekim 2025) kararlarında, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında gözaltına alınan ve uzun süre tutuklu kalan başvurucuların “yeterli ve bireyselleştirilmiş gerekçeler olmaksızın” hapsedildiğine karar verdi.

Her iki kararda da Mahkeme, başvurucuların tutuklanmasına ilişkin kararların şablon ifadelerle gerekçelendirildiğini, delillerle suç şüphesi arasında ikna edici bir bağlantı kurulmadığını ve mahkemelerin alternatif tedbirleri değerlendirmediğini tespit etti.

Her iki dava da, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında “FETÖ/PDY üyeliği” iddiasıyla gözaltına alınıp uzun süre tutuklu yargılanan kişiler tarafından AİHM’e yapılan başvurulardan oluşuyor.

• Budak ve Diğerleri/Türkiye davasında, 94 başvurucu,

• Çetin ve Diğerleri / Türkiye davasında ise, 137 başvurucu
  bulunuyor.

Başvurucular, haklarında verilen tutuklama kararlarının “makul şüpheye dayanmadığını”, mahkemelerin “somut gerekçe sunmadan tutukluluğu uzattığını” ve “uzun tutukluluk sürelerinin orantısız olduğunu” öne sürdüler.

AİHM, her iki dosyada da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. maddesinin (özgürlük ve güvenlik hakkı) ihlal edildiğine hükmetti.

Budak ve Diğerleri/Türkiye davasında, 94 başvurucuya 5er bin euro tazminata hükmedilirken Çetin ve Diğerleri / Türkiye davasında 137 başvurucu için 3er bin euro tazminata hükmedildi. Toplamda 881.000 euro tazminata hükmedilmiş olundu.

Bu iki karar, AİHM’in 15 Temmuz sonrasında açılan binlerce dosyaya ilişkin genel yaklaşımını pekiştiriyor. Türkiye’deki tutuklama pratiklerinin “genel, otomatik ve şablon gerekçelere” dayandığı, kişi özgürlüğü üzerinde aşırı ve orantısız sınırlamalar getirildiği, anayasa Mahkemesi’nin etkili bir iç hukuk yolu sunmadığı yönündeki tespitler yinelendi.

Sırada bekleyen benzer durumda yaklaşık 10 bin dosya içinde yakın zamanda benzer kararların çıkmasını bekliyoruz. Türkiye yargısı bu kararları dikkate alıp gerekli düzenlemeleri yapmadıkça çok daha fazla tazminat kararı gelmeye devam edecektir.

Budak ve Diğerleri/Türkiye karar metini.

Çetin ve Diğerleri / Türkiye karar metini.