AİHM’den Yeni Karar: “Görmediğin Tanığa Dayanarak Mahkûm Edemezsin!”

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bugün ( 3 mart 2026 )  yayımladığı Tiryaki – Türkiye (başvuru no. 16373/18) kararıyla, Türk yargı sisteminde sıkça tartışılan “tanık sorgulama hakkı” ve “adil yargılanma” ilkeleri konusunda emsal niteliğinde bir karara imza attı. Mahkeme, sanığın ve avukatının huzurunda dinlenmeyen tanık beyanlarına dayanılarak verilen mahkûmiyet kararını, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) ihlali olarak değerlendirdi.

Olayın geçmişi 2000’li yılların sonuna dayanıyor. Şahin Tiryaki, “terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etmek” suçlamasıyla Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandı. Hakkındaki en temel delil, başka bir dosyada yargılanan iki ismin (A.İ.Ö. ve H.A.) emniyette verdikleri ifadelerdi.

Ancak bu iki tanık, kendi yargılandıkları davada bu ifadelerini geri çekmiş ve Tiryaki aleyhindeki beyanlarının asılsız olduğunu söylemişlerdi. Buna rağmen yerel mahkeme:

• Tanıkları duruşmaya çağırıp yüz yüze dinlemedi.

• Tanıkların ifadelerini geri çekmesini görmezden gelerek, emniyetteki eski beyanlarını esas aldı.

• Tiryaki’yi 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırdı.

İç hukuk yollarının tükenmesi ve Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) başvuruyu “açıkça dayanaktan yoksun” bulması üzerine dosya Strasbourg’a taşındı.

AİHM, kararında “tanık sorgulama hakkının” sadece şekli bir prosedür olmadığını vurguladı. 

1. Tanıkların mahkemeye gelmemesi için geçerli bir neden var mı? Hükümet, bölgenin güvenlik durumunu gerekçe gösterse de AİHM bunu reddetti. Tanıkları beraat ettiren mahkeme ile Tiryaki’yi mahkûm eden mahkeme aynıydı; yani tanıklara ulaşmak mümkündü.

2. Bu tanık ifadeleri mahkûmiyet için “tek veya belirleyici” delil mi? Evet. Tiryaki’nin cezası neredeyse tamamen bu iki kişinin (sonradan reddettikleri) ifadelerine dayanıyordu.

3. Savunma hakkındaki kısıtlamayı dengeleyecek telafi edici unsurlar var mı? Yerel mahkemenin sadece ifadeleri duruşmada okuması, AİHM tarafından yeterli bulunmadı. Sanığa, aleyhindeki tanığı doğrudan sorgulama ve güvenilirliğini sınama fırsatı verilmemişti.

AİHM, oybirliğiyle AİHS’in 6. maddesinin (adil yargılanma hakkı) ihlal edildiğine karar verdi.

• Tazminat: Türkiye, Şahin Tiryaki’ye 6.000 Euro manevi tazminat ve 1.309 Euro mahkeme masrafı ödeyecek.

• Yeniden Yargılama: Mahkeme, ihlalin giderilmesi için en uygun yolun “yeniden yargılama” olduğunun altını çizdi.

Tam karar metni için tıklayınız.