AİHM’in 2025 Yılı Raporu: Türkiye En Çok Dava Bekleyen Ülkeler Arasında Liderliğini Koruyor

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), sözleşmenin 75. yılında 2025 faaliyet raporunu yayınladı. Rapora göre Mahkeme, artan iş yüküne rağmen bekleyen dava sayısını düşürmeyi başarırken, Türkiye istatistiksel verilerde birçok kategoride ilk sıralarda yer alarak dikkat çekiyor.

2025 yılında Mahkeme’ye yapılan başvurularda bir önceki yıla göre %10’luk bir artış (31.800 başvuru) yaşanmış olmasına rağmen, bekleyen toplam dava sayısı %11 azalarak 53.450’ye gerilemiştir. Bu düşüşün temel nedeni, Mahkeme’nin karar bağlama kapasitesindeki %5’lik artıştır.

Türkiye, 2025 yılı sonu itibarıyla AİHM önünde hakkında en fazla bekleyen başvuru bulunan ülke konumundadır.

Bekleyen Başvurular: Türkiye aleyhine bekleyen toplam başvuru sayısı 18.464’tür.

Tahsis Edilen Başvurular: 2025 yılı içinde Türkiye’den gelen ve incelemeye alınan (allocated) yeni başvuru sayısı 6.743 olarak kaydedilmiştir.

İhlal Kararları ve Konuları.

2025 yılında Türkiye hakkında verilen kararların dökümü, sistematik hak ihlallerinin devam ettiğini göstermektedir:

Toplam Karar Sayısı: Mahkeme Türkiye hakkında 164 karar vermiş, bunların 160’ında en az bir hak ihlali tespit edilmiştir.

En Çok İhlal Edilen Maddeler:

Özgürlük ve Güvenlik Hakkı (Madde 5): 74 ihlal kararı.

Adil Yargılanma Hakkı (Madde 6): Toplamda 66 ihlal (uzun yargılama ve icra edilmeme dahil).

Özel ve Aile Hayatına Saygı (Madde 8): 21 ihlal kararı.

Mülkiyetin Korunması: 42 ihlal kararı.

İfade Özgürlüğü (Madde 10): 8 ihlal kararı.

Toplantı ve Dernek Kurma Özgürlüğü (Madde 11): 5 ihlal kararı.

Ayrıca Türkiye aleyhine açılmış bir adet devletlerarası başvuru (Ermenistan tarafından) da halen derdesttir.

Gülen cemaati yargılamaları ağırlığını koruyor.

Gülen cemaatine yönelik açılan davalar hakkında 2025 yılında toplam 27 AİHM kararında 3393 kişi hakkında ihlal kararı verildi. Toplamda 3.043.566 Euro tazminata hükmedilen bu davalarda özellikle madde 6 Adil Yargılanma Hakkı ve madde 5 Özgürlük ve Güvenlik Hakkı ihlalleri ön plana çıkıyor. 

Tek bir karar ile 1436 kişi hakkında ihlal kararı verilen Karslı ve diğerleri v. Türkiye dosyası bu yargılamalarda en kalabalık ihlal dosyası olarak kayıtlara geçti ve ihlal karar sayısının ihlale hükmedilen kişi sayısını yansıtmadığı ve bir yanılsamaya neden olabileceğini bize tekrar gösterdi. Özellikle son ihlal kararlarında kalabalık gruplar şeklinde sistematik ihlal kararları alan AİHM, istatistikler için kişi bazında değerlendirme yapmadığı için ihlallerin büyüklüğünü anlamak zorlaşabiliyor.

Türkiye ile Yargısal Diyalog ve Yenilikler

Raporda ayrıca Türkiye ile ilgili kurumsal iş birliğine dair şu gelişmelerden bahsedilmektedir:

AİHM’in içtihat paylaşım platformu olan ECHR-KS’nin Türkçe versiyonu 2025 yılında resmen başlatılmıştır. Bu sayede AİHM standartlarının Türkiye’deki hukukçular için daha erişilebilir olması hedeflenmektedir. Türkiye Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez başkanlığındaki bir heyet, yıl içinde AİHM’i ziyaret ederek yargısal diyalogda bulunmuştur. Ayrıca Adalet Bakan Yardımcısı Niyazi Acar da Mahkeme’ye bir ziyarette bulunmuştur. Mahkeme’nin İkinci Bölümünde Saadet Yüksel, Bölüm Başkan Yardımcısı olarak görev yapmaktadır.

AİHM 2025 Raporu, Türkiye’nin Avrupa insan hakları sistemindeki en büyük dava yüküne sahip ülke olduğunu teyit etmektedir. Özellikle özgürlük ve güvenlik hakkı ile adil yargılanma hakkı alanındaki ihlaller, Mahkeme’nin Türkiye ajandasındaki ağırlığını korumaktadır.

Mahkemenin yayınladığı resmi istatistiklere buradan ulaşabilirsiniz.