AYM’den yeni bir Karar daha: Görevine İade Edilen Kamu Görevlileri Tazminat Talep Edebilecek!

Geçtiğimiz ay Resmi Gazetede yayımlanan kararda Anayasa Mahkemesi, OHAL döneminde hukuksuz şekilde görevden alınan ancak sonradan göreve iade edilen kamu görevlilerinin tazminat hakkını tanıyan kritik bir karara imza attı. Karar, hukukun üstünlüğü ve bireysel haklar açısından emsal niteliğinde. Mahkeme, 7089 sayılı Kanun’un göreve iade edilen kamu görevlilerinin “tazminat talebinde bulunamayacağına” ilişkin hükmünü oybirliğiyle Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

Bildiğiniz gibi Anayasa’nın 40. maddesi, kişilerin hak ihlallerine karşı etkili başvuru hakkını garanti altına alır. Kişi hukuka aykırı olarak görevinden çıkarılmışsa, zararını talep edebilmelidir. Bu zarar manevi ya da maddi olabilir. Mahkeme, daha önce benzer bir kararda (E.2018/137) da aynı yönde hüküm vermişti. Bu kararla tutarlılık sağlandı.

Devlet, hata yaparsa, bunun bedelini sadece görev iadesiyle değil, zararın giderilmesiyle de ödemelidir.
İptal edilen hüküm, OHAL döneminde görevinden alınan ve daha sonra göreve iade edilen kamu görevlilerinin herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağını düzenliyordu.

Mahkeme, bu hükmün, Anayasa’nın 40. maddesi ile güvence altına alınan “etkili başvuru hakkına” aykırı olduğuna karar verdi. Oybirliği ile alınan karar, sadece somut olaya değil, binlerce benzer dosya için emsal olacak nitelikte.

Kararda, kişinin göreve iade edilmesinin, hakkında alınan tedbirin hukuka aykırı olduğunu gösterdiği vurgulanırken, bu kişilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar için idareye ve yargıya başvurma hakkı olduğu açıkça ifade edildi.

AYM daha önce 2022 yılında verdiği bir kararda da aynı yönde değerlendirmelerde bulunmuştu. Son karar, bu içtihadın devamı niteliğinde olup hukuki güvenlik ve devletin sorumluluğu ilkelerini pekiştirmektedir.

Ayrıca kamu idareleri, bu tür kararların maddi sonuçlarıyla karşılaşmamak adına ihraç ve tedbir kararlarını daha dikkatli almak zorunda denilebilir. Bu da, idarenin keyfi uygulamalarının önlenmesi adına bir denge denetleme mekanizması olarak önem taşıyor.

Devlet, vatandaşına karşı hata yapabilir. Bu insani bir durumdur. Ama bu hatayı kabul etmek, özür dilemek, telafi etmek bir erdem değil, bir zorunluluktur. Ve artık Anayasa Mahkemesi bunu çok net biçimde söylüyor. Bir haksızlığı ‘göreve dön’ diyerek temize çekemezsiniz. Elbette şuan için birçok içi boş dosya göreve iade alamıyor ve zalimlerden medet umulmayacağı malumunuz fakat bu kararlar ileride açılacak diğer davaları emsal teşkil edebilecek hukuk kırıntılarının bulunduğu kararlar olarak görüp sizlerle paylaşıyoruz.

Kararın tam metni için tıklayınız,