AİHM’nin Elibol ve Diğerleri v. Türkiye Kararı

Darbe girişiminin yaşandığı dönemde hakim veya savcı olan 51 Türk yargı mensubunun haksız tutuklanmasına ilişkin AIHM den yeni bir ihlal kararı daha çıktı. Bu tutuklamalar, 15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından, Türk makamlarınca darbeden sorumlu tutulan sözde FETÖ örgütüne üye olma suçlamasıyla gerçekleşti.

Başvuru Sahipleri sözleşmenin 5. Maddesinin ihlal edildigini söyleyerek AIHM’e itirazda bulundu ve tutukluluk hallerine ilişkin olarak çeşitli itirazlarda bulundular. Bu itirazları;

Hakim ve savcılara uygulanan usul güvencelerinin ihlali.

Tutuklanmalarını haklı çıkaracak makul şüphenin bulunmaması.

Uzun süreli tutukluluklarını haklı çıkaracak ilgili ve yeterli nedenlerin bulunmaması.

Duruşma öncesi tutukluluğun aşırı uzun sürmesi.

Gözaltı incelemelerinde duruşma yapılmaması ve savcı görüşünün verilmemesi.

Soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanmasi.

Gözaltına alınmaya ilişkin itirazların gecikmesi veya dikkate alınmaması.

Tutukluluğun uzatılmasına ilişkin kararların geç bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi, itiraz yolunun engellenmesi.

Avukatlarıyla olan görüşmelerinin izlenmesi nedeniyle etkili hukuki yardıma erişimlerinin sınırlı olması.

Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvurularını incelemesinde cok fazla gecikme yaşanmasi.

Seklinde ozetleyebiliriz.

 

Bununla birlikte bazı başvurucular da evlerinde ve işyerlerinde yapılan aramaların hukuka aykırılığına ayrıca 8.madde kapsaminda itiraz etti.

AIHM den istenen savunmada Türk Hükümeti bazı başvurulara iliskin iç hukuk yollarının tüketilmediğini soyleyerek itiraz etti ve sözde darbe girişiminin ardından yapılan gözaltıların ve alınan tedbirlerin hukukiliğini savundu.

Sonuçta AIHM tarafından 5. Maddenin 1’inci bendinde belirtilen özgürlük ve güvenlik hakkına dair ihlaline ve başvuranların gözaltına alınmasının ulusal prosedürlere uygun olmadığına karar verildi.

Darbe sonrası olağanüstü halin bu ihlali haklı çıkarmadığı değerlendirildi ve Türkiye’nin her başvurucuya manevi tazminat ve yargılama masrafları olarak 5 bin avro ödemesine karar verildi. Bu tazminatlarin 3 ay içinde ödenmesi istendi.

Bu karar ile birlikte AIHM’in ihlal karari verdigi Türk Hakim, Savcı sayısı 1200 ü geçti ve toplamda 3 binden fazla ihlal kararı için 14 milyon euroya yakın tazminata hükmedildi. Askıda bekleyen dosyalar düşünüldüğünde önümüzde ki süreçte bu sayıların katlanacagını soyleyebiliriz.

Tüm bunlara rağmen AYM den hukuka dönüş sinyali alamamak Türkiyede yargının içler acısı halini bizlere tekrar göstermektedir.

Tam karar metni için tıklayınız.